Binnen het onderwijs krijgt Cloud-computing steeds meer aandacht. Wat is het precies? Wat kan het onderwijs met Cloud-computing? Hoever is het onderwijs met Cloud-computing? Welke kansen liggen er met Cloud-computing voor het onderwijs en Omix?

Dit artikel is een weergave van de presentatie Cloud-computing die tijdens de opendag van Omix werd gegeven aan haar relaties. Deze presentatie is beschikbaar in de Cloud via de volgende link: http://prezi.com/ll1qf8dcdofm/cloud/

Om direct met de deur in huis te vallen: Cloud-computing zit nog in de beginfase maar kent al een lange geschiedenis. De term ‘Cloud’ komt voor uit het packed switching concept waarbij gegevens die worden verzonden worden opgedeeld in pakketjes (packeds) waarbij ieder zijn eigen weg naar het einddoel vind over de elektronische snelweg. Bedrijven zoals Google, IBM en Microsoft zijn al druk bezig met Cloud-computing. Maar ook Amazon, Citrix, Yahoo en VMware zijn al druk bezig met de Cloud.

In 1997 omschrijft Ramnath K. Chellappa het als volgt: ‘Een computer paradigma waarbij de grenzen van de computer worden vastgesteld door het economische aspect eerder dan de technische limieten’. In Nederland definiëren Surf en Kennisnet het als volgt: ‘Cloud-computing ontzorg, doordat u de techniek niet meer in huis hoeft te hebben. Daardoor krijgt u meer tijd en geld voor het primaire proces.’ Dit laatste is tevens een uitdaging voor het onderwijs: gegeven het feit dat de uitgavenbegroting onder druk staat en er meer aandacht naar het primair proces moet gaan zul je dus efficiënter met de ondersteunende middelen moeten omgaan.

Wat is nu precies Cloud-computing en welke kenmerken heeft het?

De belangrijkste kenmerken van Cloud-computing zijn:

• Locatie & apparaat onafhankelijk gebruik van computer faciliteiten, dit punt sluit ook aan bij het Nieuwe Werken en biedt ook in het onderwijs veel nieuwe mogelijkheden.
• Schaalbaarheid waardoor de capaciteitsbehoefte aan computerkracht op verzoek hoger of lager kan. Denk hierbij aan bijvoorbeeld het tentamineren via de computer, er is in een korte tijd veel computerkracht nodig. Door de schaalbaarheid van de Cloud is deze toename in computerkracht per direct te krijgen.
• Lagere kostprijs: u betaald alleen wat u nodig heeft en heeft geen omkijken naar technische beheeraspecten. Er zijn al veel voorbeelden dat Cloud-computing voor kleine en grote organisaties goedkoper is.
• Betrouwbaarheid is een belangrijk aspect. De betrouwbaarheid van de Cloud wordt door veel leveranciers gegarandeerd op een hoog niveau. Het aantal schakels zoals internetverbindingen tussen u en de Cloud is echter groot. Hier gaat het spreekwoord op dat sterkte van de ketting wordt bepaald door de zwakste schakel.
• Als gegevens zich ‘ergens’ in de Cloud bevinden dan geeft dat geen veilig gevoel. Beveiliging moet goed geregeld zijn. Hiervoor zijn er vele mogelijkheden. De mens maakt hierin echter wel het verschil.
• De gebruiker verwacht een reactiesnelheid die men in de ‘oude’ situatie ook kent. Snelle en betrouwbare verbindingen zijn hiervoor nodig.
• De juridische aspecten zijn misschien nog wel het meest onontgonnen. In Nederland is er het College Bescherming Persoonsgegevens die duidelijke richtlijnen heeft.

Cloud-computing kent een aantal invalshoeken die SaaS, PaaS en IaaS worden genoemd.

Software as a Service (SaaS) is gebruikerssoftware die ergens in de Cloud hangt. Dit kan bijvoorbeeld ook bij de leverancier van de software zijn. Voorbeelden hiervan zijn Twitter, YouTube en Prezi. Ook het onderwijs kent al veel SaaS oplossingen zoals: Studielink, Live@Edu, Trajectplanner en Alluris.

Platform as a Service (PaaS) biedt een computeromgeving zoals Microsoft Sharepoint.

Picasa en Dropbox zijn voorbeelden van Infrastructuur as a Service.

Onderwijsbestuurders zien Cloud-computing als een belangrijke trend. Dit blijkt ondermeer aan een bezoek deze zomer van bestuurders aan Microsoft, IBM en Google. Daarnaast is zowel Surf als Kennisnet intensief bezig met het thema Cloud. Op de websites van beide organisaties vindt u veel interessante documenten.

Begin dit jaar heeft Omix samen met oa. Kennisnet, BMC en de UT een onderzoek gedaan naar de Vakschool 2.0. Het rapport onder de naam ‘Orde in de Cloud’ beschrijft de (on)mogelijkheden van de Cloud voor een vakschool en had als uitgangspunt om de Cloud te gebruiken vanuit de gebruikerspraktijk en gericht op doeltreffend en innovatief onderwijs.

Alvorens een onderwijsinstelling iets met Cloud wil dan is het aan te bevelen om dit gestructureerd te doen en in lijn met de onderwijsdoelen en principes. Een hulpmiddel hierbij vormt IT-Governance. Governance is het goed besturen van de organisatie en laten zien dat dit ook daadwerkelijk gebeurt. IT-Governance bevat de hele informatiehuishouding: van onderwijsstrategie tot geïmplementeerde hardware- en applicatieportfolio. In de presentatie waarvan u de link heeft vindt u bijvoorbeeld een interessante door Surf en Kennis opgestelde Functionaliteitenkaart. Met deze kaart kunt u eenvoudig in kaart brengen welke ‘diensten’ er binnen uw organisatie worden aangeboden aan studenten, docenten, management en derden en welke diensten u dan eventueel in de Cloud kunt of wilt brengen.

Het vroegsignaleringssysteem Boven-wijs voor het primair onderwijs is ook een Cloud oplossing. Het systeem wordt gevoed vanuit de leerlingvolgsystemen Esis en Parnasys. Beide ook een Cloud oplossing. Uitdaging is om deze systemen aan elkaar te koppelen. Als u de systemen lokaal in een ruimte hebt staan is een koppeling eenvoudig te realiseren. Het koppelen van verschillende Cloud oplossing biedt meer uitdagingen. Hiervoor zijn zogenaamde stekkers nodig die op elkaar passen oftewel dezelfde taal spreken. In het primair onderwijs zijn er hiervoor al standaarden. Voor het Hoger Onderwijs zijn er helaas nog geen eenduidige stekkers, we verwachten echter wel dat deze er zullen (moeten) komen.

In het begin van dit artikel heb ik aangegeven dat Cloud nog in ontwikkeling is. Je kunt echter al wel vooruit kijken. Op het gebied van onderwijslogistiek biedt Cloud vele mogelijkheden. De roosterfabriek van Omix is hier een voorbeeld van. Maar ook het vertalen van OER’s naar een SIS in de Cloud zien we als een toekomstige dienstverlening. De term OnderwijsLogistiek as a Service (OLaaS) zal denk ik binnenkort vaker worden gebezigd.